Ở Tây Nguyên hiện vẫn còn một ngôi làng “vua Lửa”, đã được công nhận là di tích văn hóa cấp quốc gia. Tại đây vẫn còn một vị Hỏa Vương, cho dù vị “vương quân” này hiện chỉ giống như một người nông dân bình thường. Xung quanh nhân vật này có rất nhiều huyền thoại, còn ẩn chứa sau những màn sương mờ.

Phóng viên vừa có cuộc gặp gỡ vị “vua Lửa” hiện tại, đồng thời biết được tập tục cúng cầu mưa, một việc quan trọng mà chỉ có vị “vua Lửa” mới được làm…

Tây Nguyên – tháng 11/2009. Nắng vẫn gắt như bao đời vẫn thế, trời vẫn xanh tự thuở hồng hoang và mây trắng vẫn bay như ngàn năm cổ tích.

“Vua Lửa” Rơ Lan Hieo.

Chúng tôi tìm tới làng Plei Ơi (huyện Phú Thiện, Gia Lai) trong một niềm bâng khuâng xen lẫn hồi hộp. Trước khi đi, một số phóng viên Báo Gia Lai đã túm tôi lại và dặn dò rất cẩn thận.

Rằng, muốn vào làng của “vua Lửa” thì cần phải gặp cán bộ xã, làm việc với người đứng đầu xã rồi nhờ họ cho người đưa đường. Cách đây mấy năm đã có một anh phóng viên ngoài Hà Nội vào, tự tiện xông vào làng phỏng vấn, chụp ảnh búa xua đã bị dân làng trói lại, giải lên xã.

“Quốc vương” đang… cày ruộng

Theo thông tin mà chúng tôi có được, làng “vua Lửa” nằm tại xã Chư A Thai, huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai. Thế nhưng khi làm việc với đồng chí Phó chủ tịch xã Chư A Thai, đồng chí cho biết ít năm trước xã này đã tách ra thành 3 xã là Chư A Thai, Ayun Hạ và Ia Ke. Hiện làng của“vua Lửa” (Plei Ơi) nằm tại xã Ayun Hạ.

Dưới sự dẫn đường của đồng chí Phạm Tiến Luận – Trưởng Công an xã Ayun Hạ chúng tôi có mặt tại làng Plei Ơi vào một buổi chiều tà. Làng nằm ở phía tây bắc thung lũng Cheo Reo màu mỡ, sát Quốc lộ 25 từ Plei Ku (Gia Lai) đi Tuy Hòa (Phú Yên). Ngôi làng có diện tích trên 10 ha và có chừng hơn 30 nóc nhà sàn lập theo hướng Bắc – Nam với chừng vài trăm nhân khẩu. Mỗi ngôi nhà sàn ở đây là nơi cư trú của một gia đình mẫu hệ.

Thoạt nhìn ngôi làng “vua Lửa” trông rất bình dị, như bao nhiêu ngôi làng khác ở Tây Nguyên. Vừa trải qua vụ gặt, những ngôi nhà sàn nằm lúp xúp xen lẫn những đám ruộng chỉ còn trơ gốc rạ. Con đường đất dẫn vào nhà “vua Lửa” nứt nẻ chân chim vì thiếu nước, bụi mù trời mỗi lần có chiếc xe chạy qua.

Theo anh Luận, “vua Lửa” hiện tại tên là Rơ Lan Hieo, là “vị vua” đời thứ 15. Nhà của “vua Lửa” nằm trên một miếng đất rộng vài trăm mét vuông, lẫn trong nhiều nhà dân khác. Nếu không có người dẫn đường, có lẽ khó mà tìm được căn nhà của “bậc đế vương” này.

Cũng bình thường như bao ngôi nhà khác trong làng, ngôi nhà của “vua Lửa” Rơ Lan Hieo được ghép từ những miếng ván gỗ. Ngôi nhà sàn dài gần chục mét, rộng 6-7 mét, cao 1,5m so với mặt đất. Có lẽ nó được xây dựng khá lâu rồi, nên gỗ đã lên nước màu thâm xỉn.

Nhìn cửa đóng then cài, anh Luận than thở: “Chắc vua Lửa đi… làm nương mất rồi. Nương cách nhà tới hơn chục kilômét đi bộ. Thế nên chắc từ giờ đến tối ông ấy không về đâu. Lần trước có mấy anh chị nhà báo cũng phải chờ mất 3 ngày mới gặp được “vua Lửa” đấy”.

Sáng hôm sau, tôi giục anh Luận ăn cơm rồi lên đường sớm. Anh cười bảo, từ đây đến đó chỉ hết 10 phút, mà giờ này thì “vua Lửa” vẫn chưa về đâu. Sau bị tôi giục quá, anh đành dẫn tôi đến nhà Trưởng thôn Plei Ơi kiêm Công an viên của xã là anh Kpă Hoàng.

Cũng rất may, tại đây chúng tôi gặp được ông Rmah Ên, là người bà con của “vua Lửa” tiền nhiệm đồng thời có chân trong Hội đồng nhân dân xã, lại tương đối thạo tiếng Kinh. Ông này đã dẫn chúng tôi tới nhà “vua Lửa” đồng thời làm thông dịch viên.

Đường vào làng Plei Ơi.

Diện kiến vua Lửa

“Năm ấy trời nắng to thật là to, mọi con sông con suối đều khô hạn. Người, loài vật cùng cây cối đều khát cháy…”. Rmah Ên cất giọng đều đều kể những huyền thoại về “vua Lửa” cho tôi nghe, trong khi chờ ông ta về. “Hạn hán kéo dài, sông Pa, sông Ayun và các nguồn nước hoàn toàn cạn kiệt, cây rừng không mọc nổi.

Người Gia Rai phải đào giếng lấy nước ăn. Các loại thú rừng cùng kéo đến giếng uống nước… Không còn gì để ăn, người ta phải lấy cây mục chấm mật ong ăn qua ngày, lấy hạt cây Le (cùng họ với tre, trúc) nấu thành cơm ăn thay gạo…”.

Nghe tiếng của “vua Lửa” đã lâu người dân khắp các vùng bị hạn hán, cứ hai người một khiêng nào heo, nào gà, nào rượu… kéo về Plei Ơi để cầu xin “vua Lửa” ra tay cứu giúp. Ngày ấy, khi còn là cậu bé đang học trường làng, Luận thấy đoàn người rồng rắn gánh heo, rượu đi qua nhà để vào làng Plei Ơi thì chỉ biết chạy theo xem.

Trên một miếng đất rộng đã được quét tước sạch sẽ, những lão làng Gia Rai trong trang phục lễ nghi truyền thống trải bức chiếu trên vạt cỏ bên cồn đất để “vua Lửa” ngồi làm chủ lễ với mâm bát, bình ché bày kề bên. Các lão làng cùng trai trẻ thay nhau gióng lên chiêng trống. Những người khác lo nhóm bếp nhen lửa.

Theo truyền thống thì lễ cầu mưa phải gồm có đủ các thành phần như 1 ghè rượu, sáp ong se thành cây nến, 1 tô gạo, 1 đĩa thịt được cắt ra bày sẵn. Sau hồi khấn vái cùng nghi thức rẩy và xoa nước vào bụng các già làng để cầu khỏe cầu phúc từ bàn tay của chính “vua Lửa”, ông ta sẽ ngồi hướng về phía bàn lễ vật, lạy 3 lạy chào thần linh rồi tự rót nước vào ché rượu bằng tay phải.

Tiếng chiêng trống, lời văn tế ngân nga, vẻ trang nghiêm, trịnh trọng của “vua Lửa”, ngọn lửa bếp phần phật giữa cánh đồng rộng như thông dẫn tới quyền lực siêu nhiên, huyền bí. Vừa khấn, ông ta vừa lấy gạo trong tô vãi ra chiếu cùng để mời: thần Núi, thần Sông, thần Gỗ, thần Đá… cùng về dự lễ.

Thế rồi “vua Lửa” lấy thịt ném 3 lần ra phía trước. Mỗi lần ném thịt “vua Lửa” cũng không quên cầm cây gươm thần, chỉ hướng từ đông sang tây, vừa luôn miệng cầu khấn. Và thật diệu kỳ, vừa dứt lời tế mây đen từ đâu vần vũ kéo tới, sấm rền vang, chớp giật đùng đùng và mưa như trút nước. Cư dân khắp nơi chỉ biết hướng về làng Plei Ơi mà vái lạy.

Tỉnh táo khi chọn mứt sặc sỡ

Mứt là loại thực phẩm truyền thống ngày tết của người Việt Nam với đủ loại trái cây hoặc củ được sấy khô và cho thẩm thấu thật nhiều đường để có thể ăn dần trong những ngày tết mà không bị hỏng. Do vậy, mứt thường mất tính chất đặc trưng của trái cây mà chỉ có vị rất ngọt của đường. Và cũng chính vì có quá nhiều đường ngọt và không còn chất vitamin vốn có của trái cây nên mứt được xếp vào loại bánh kẹo ngọt chứ không còn thuộc nhóm trái cây nữa. Nhiều gia đình vẫn thích có ít mứt trong nhà để trẻ nhỏ vui hơn, người lớn nhâm nhi cùng tách trà nóng, ngắm hoa mai nở để nhớ lại cái tết ngày xưa với các loại mứt do mẹ làm. Với nhịp sống công nghiệp hiện nay, chuyện làm mứt tại nhà đang mai một nhanh. Hầu như mọi người chỉ trông cậy vào các gian hàng mứt tết ngày càng phong phú với rất nhiều loại mứt, đủ các vị chua cay ngọt.

Cách làm từng loại mứt có thể hơi khác nhưng đều theo nguyên tắc thẩm thấu đường, một số loại thì cần các công đoạn để tạo độ giòn. Quy trình càng phức tạp (cần cắt nhỏ, ngâm, phơi…) thì càng khó bảo đảm an toàn vệ sinh khi sản xuất với số lượng lớn bằng phương tiện thủ công và nhân viên không tuân thủ nguyên tắc an toàn vệ sinh thực phẩm. Các loại mứt rau câu, mứt bí, mứt củ năng, mứt khoai lang, mứt hạt sen… phải sử dụng phụ gia để tạo độ giòn hoặc để giữ cho nguyên liệu không nát vụn. Các loại mứt dừa, mứt gừng miếng, mứt gừng dẻo, mứt tắc, mứt mãng cầu, mứt thơm, mứt chùm ruột, mứt me… thì chỉ cần rút bớt nước bên trong (đối với mứt tắc, mứt thơm, mứt chùm ruột) và sên thật khô với nhiều đường để thẩm thấu vào ruột. Trong quá trình làm các loại mứt này thì không cần sử dụng phụ gia và công đoạn cuối cùng qua đun nấu trong thời gian dài nên an toàn hơn. Tuy nhiên, đối với các loại mứt cần bao gói bằng giấy bóng kiếng thì việc bao gói thủ công cần có thao tác hợp vệ sinh (móng tay cắt ngắn, rửa tay bằng xà phòng trước khi làm) kết hợp với giấy bóng kiếng sạch. Các loại mứt có tẩm ớt sẽ tạo vị ngon lạ nhưng cần lưu ý loại ớt sử dụng phải hoàn toàn từ ớt tươi được sấy khô kết hợp với các công đoạn khác bảo đảm vệ sinh thì mới được xem là an toàn.

Trái cây sấy an toàn hơn mứt

Với một chút hiểu biết về cách làm mứt như trên thì chúng ta có thể chọn mứt theo các nguyên tắc sau:

Chọn cơ sở sản xuất có uy tín trong nhiều năm: nguyên tắc này cũng chỉ có tính tương đối do khó kiểm soát hết các thời điểm sản xuất của từng cơ sở. Ngoài ra cần lưu ý chọn nơi bán phải hợp vệ sinh.

Chọn loại mứt được làm bằng phương pháp đơn giản: như mứt dừa, mứt gừng, mứt tắc, mứt chùm ruột, mứt mãng cầu, mứt me… để giảm thiểu nguy cơ nhiễm bẩn hoặc sử dụng nhiều phụ gia.

Chọn mứt với màu sắc tự nhiên: không quá trắng và cũng không có nhiều màu sắc.

Không nên sử dụng một loại mứt quá nhiều: dù có là món khoái khẩu thì cũng chỉ nên mua mỗi thứ một ít cho có hương vị tết để tránh ăn phải loại mứt không an toàn với lượng nhiều.

Hiện nay có các loại rau củ và các loại hạt sấy khô bằng phương pháp công nghiệp, giữ được màu sắc và vị ngọt tự nhiên của trái cây hoặc củ nên sẽ an toàn hơn. Dùng loại thực phẩm này thay cho mứt sẽ hạn chế đưa nhiều đường vào cơ thể một cách không cần thiết.

Theo TS.BS Trần Thị Minh Hạnh

> Học làm bánh

Nguyên liệu:

• 20 lòng đỏ trứng gà

• 1 hộp sữa đặc có đường

• 1,2 lít sữa tươi không đường

• 200g đường ngà

• 1 thìa cà phê nước cốt chanh

• 30 khuôn bánh nhỏ (hay hộp nhựa đựng bánh)

Thực hiện:

• Cho 200g đường ngà vào nồi (làm caramel) đổ nước xâm xấp + 1 thìa cà phê nước cốt chanh. Nấu cho đến khi đường trở thành màu nâu ( giống như làm nước màu ), cho thêm khoảng 2 thìa canh nước sôi. Nhấc xuống, cho ngay vào khuôn bánh, tráng cho đường trải đều dưới đáy khuôn.

• Lòng đỏ trứng gà, sữa đặc hòa tan (không đánh). Cho tiếp sữa tươi vào hòa tan trở lại .

• Cho hỗn hợp sữa, trứng vào khuôn đã tráng đường caramel . Đặt vào xửng hấp lửa nhỏ, khoảng 20 phút là chín .

• Để nguội, cho vào tủ lạnh, khi ăn dùng dao quay xung quanh khuôn, úp xuống đĩa, lớp đường caramel sẽ chảy xuống thành một mầu nâu đậm, rất đẹp.

• Muốn bánh có mùi cà phê thì cho cà phê đậm đặc vào hỗn hợp trứng trước khi hấp.

Theo Phụ nữ TP HCM

Đặc sản ăn là ghiền

Ba ngày Tết, nếu có món khai vị nem, tré Huế sẽ hấp dẫn hơn rất nhiều. Không có vị ngọt như tré miền Tây, cũng không quá to, nhìn dễ thấy ngán như nem miền Bắc, tré Huế, nếu ăn một miếng rồi ai cũng muốn ăn thêm miếng nữa. Tré Bình Định lại có đủ ngũ vị: mặn, ngọt, chua, cay, và vị chan chát của lá ổi non. Món tré Bình Định cuốn bánh tráng, rau thơm, chuối chát, chấm nước mắm nhĩ (hoặc nước mắm chua ngọt) ăn tới khi no cũng không thấy ngán.

Với những gia đình có thói quen ăn chay ngày mùng một Tết, chắc chắn sẽ hài lòng với món tàu hủ ky loại khô, hoặc tươi muối sả ớt. Trước đây, món ăn dân dã này chỉ bán ở Vĩnh Long, nay được bán nhiều ở Sài Gòn.

Ngoài lạp xưởng khô, Sài Gòn còn có loại lạp xưởng tươi, lạp xưởng tôm và lạp xưởng nem – đặc sản nổi tiếng của Cần Giuộc, Long An. Lạp xưởng tôm loại “tuyệt hảo” được chế biến từ tôm thật tươi, có mùi thơm nhẹ nhàng…

Hương vị mắm ăn là nhớ

Người Sài Gòn vốn quen với các loại mắm Châu Đốc, nhưng tết này, thử đổi gu với mắm Bạc Liêu, có mùi thơm của thính và không mang nhiều vị ngọt của đường mật như mắm Châu Đốc. Mắm Bạc Liêu có hai loại: mắm ăn sống, được pha chế thêm với tỏi, ớt, đường… ăn với thịt luộc, bánh tráng rau sống; mắm mặn, nếu khéo léo chế biến để làm món chấm, thì “trên cả tuyệt vời”.

Một loại mắm độc đáo khác của Bạc Liêu có thể kể đến là mắm chua – được làm từ cá sặc hoặc cá chốt. Những con cá làm mắm vẫn còn nguyên, nhưng xương rất mềm,có thể ăn nguyên con rất ngon.

Nói đến mắm Huế, ai cũng nghĩ ngay đến mắm ruốc, mắm tôm chua, mắm rò… nhưng có một loại mắm ít ai biết là mắm sò huyết – đặc sản của vùng biển Lăng Cô. Mắm được làm từ những những con sò huyết tươi với gia vị là riềng, tỏi, ớt muối. Thịt sò huyết thấm đẫm gia vị, giòn giòn, dai dai, có vị ngọt của hải sản… Cũng như các loại mắm miệt vườn Nam bộ, mắm sò huyết rất “bắt” khi ăn với rau sống, bún.

Đặc sản không thể thiếu trong ngày tết

Những năm trước, dưa hấu vuông còn khá hiếm và giá không rẻ, thì năm nay đã được bán rộng rãi với giá rẻ hơn. Mọi chuyện đã khác. Sau hai năm thử nghiệm, Tết này chàng kỹ sư trẻ Đinh Trần Nguyễn (Cần Thơ) đã sản xuất dưa hấu vuông số lượng lớn để cung cấp cho thị trường cả nước. Trần Nguyễn cho biết: “Dưa hấu vuông năm nay sẽ có nhiều màu: vàng, xanh sọc, xanh đen… Trọng lượng nặng nhất khoảng 8kg/cặp. Do đã có kinh nghiệm và sản xuất nhiều nên giá dưa vuông năm nay cũng rẻ hơn, dưới 1 triệu đồng/cặp”.

Dưa kiệu, dưa món là những món ăn không thể thiếu trong ngày tết. Dưa món Huế được làm từ nhiều loại rau củ như đu đủ, củ kiệu, su hào, củ cải, tỏi… cũng được ưa chuộng. Người miền Trung sống ở Sài Gòn lâu năm, cũng thích dưa kiệu Huế giòn tan, thơm đậm, có màu trắng đục, rất hấp dẫn.

Dừa sáp, một loại trái cây giải khát đặc biệt chỉ có ở Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh, giờ cũng đã có mặt tại TPHCM. Dùng muỗng nạo cơm dừa, đổ nước dừa sáp vào, trộn thêm đá xay nhuyễn, có thể cho thêm một chút sữa đặc có đường, là cả nhà có thể cùng thưởng thức một món sinh tố lạ miệng.

Một loại dừa khác cũng khá lạ, là dừa dứa. Điểm khác biệt của loại dừa này so với những trái dừa thường là mùi thơm dịu như nước lá dứa, vị ngọt không thua dừa xiêm. Lớp cơm dừa dày và thơm nhẹ. Chầm chậm uống từng ngụm nước dừa ướp lạnh và cảm nhận hương thơm của lá dứa trong buổi trưa nắng gắt thì không gì tuyệt hơn.

Hiện nay, đặc sản Tết khắp nơi đã có mặt ở Sài Gòn, để bà nội trợ trổ tài nấu nướng, chiêu đãi gia đình và bạn bè trong những ngày đoàn tụ đầu năm.

ĐỊA CHỈ THAM KHẢO

Nem tré Huế:

Quán bánh bèo Thanh Nga: 45C Kỳ Đồng, Q.3 (ĐT: 309740 543); quán Nam Giao: 662/19 Sư Vạn Hạnh (nối dài), P.12, Q.10 (ĐT: 3 8621 203). Giá 50.000đ – 60.000đ/chục.

Tré Bình Định:

Quán cháo vịt Sài Gòn: 40 Trần Cao Vân, Q.1 (ĐT: 3 8227 290). Giá 490.000đ/kg.

Mắm sò huyết, dưa món Huế:

Sạp Cô Thương – Kios 029, chợ Hòa Hưng, Q.10. Mắm sò huyết: 150.000đ/kg; dưa món: 80.000đ/kg; dưa kiệu: 90.000đ/kg.

Lạp xưởng Cần Giuộc:

Mua tại các chợ Bến Thành, Bình Tây,

An Đông, An Lạc hoặc đặt hàng tại cơ sở sản xuất qua số ĐT: (072) 3874 015. Lạp xưởng nem: 100.000đ/kg; lạp xưởng tôm: 180.000đ – 200.000đ/kg.

Tàu hủ ky Vĩnh Long:

Siêu thị Sài Gòn Tiếp Thị (ĐT: 3 9306 197), giá 68.000đ/kg.

Mắm Bạc Liêu:

Đặt hàng cơ sở Bảy Mắm Cầu Sập qua điện thoại: (0781) 3891 748;

Ba Cát (0781) 2248 703. Giá từ 40.000đ đến 70.000đ/kg.

Dừa sáp, dừa dứa:

Cửa hàng Vgreen Food: 176 Hai Bà Trưng, Q.1, ĐT: 3 8237 678. Giá dừa sáp từ 100.000đ đến 200.000đ/trái. Dừa dứa: 20.000đ/trái.

Dưa hấu vuông:

Mua tại các chợ trong TP.

Thường thì ngày tết có 30 người mẹ người chị trong gia đình đã lo gói bánh vào ngày 29 để kịp có bánh rước ông bà ngày 30, nếu năm đó chỉ có ngày 29 thì 28 đã làm. Gạo nếp gói bánh thì chuẩn bị cả tuần trước đó, lá chuối cũng róc phơi sẵn cho héo, dây lạt thì tước từ thân chuối tươi. Nhân bánh có thể ngọt hoặc mặn tùy theo ý thích của gia đình như chuối chín, đậu và thịt mỡ hoặc chay. Ngày gói bánh từ sáng sớm mọi người đã chia nhau công việc của mình, người khéo tay nhất sẽ lo việc xào nếp, làm nhân, những người còn lại kẻ lau lá, xé lạt, người chuẩn bị nồi nước thật to để nấu bánh. Có thể nói hôm ấy là ngày vui nhất trong nhà vì mọi người quây quần bên nhau trò chuyện rôm rả.

Bánh gói xong đòn nào sẽ chuyền tay cho người canh giữ nồi nước. Khâu cuối cùng này rất quan trọng, nếu nước ít không sấp mặt bánh lửa không đều, nếp sẽ nín coi như mẻ bánh hỏng và theo quan niệm dân gian thì năm mới nhà ấy lận đận, kém may mắn. Đòn nào đẹp, gói khéo sẽ dành biếu cha mẹ và cúng ông bà. Theo bí quyết từ xưa thì bánh sau khi nhấc từ nồi ra sẽ cho ngay vào thau nước lạnh để bánh nguội và xanh lá, tiếp đến ép cho bớt nước và treo ngay vào chỗ thoáng mát cho bánh dẽ lại. Những đòn bánh ngon như thế sẽ để được cả tuần lễ bên ngoài mà không hư.

Trong ba ngày tết bánh tét trở thành món ăn chủ lực thay cơm, chỉ cần dĩa dưa món, kiệu, rau muống ngâm chua ngọt, vài khoanh bánh tét và dĩa thịt kho hột vịt đã thành bữa ăn ngon miệng. Hết ba ngày tết ngán vị nếp nấu dẻo ngậy, bà nội trợ sẽ chuyển sang món bánh tét chiên nóng giòn cũng hấp dẫn không kém. Cứ thế hết tết, bánh tét hoàn thành sứ mệnh của mình một cách vui tươi, đầm ấm bên mâm cúng ông bà, bữa cơm gia đình. Vì thế mà từ bao năm qua người miền Nam dù cho có thế nào đi nữa vẫn không bao giờ quên hương vị bánh tét trong những ngày trọng đại đầu năm.

Hiện diện như một nét văn hóa của miền Nam, từ thời khai hoang lập ấp những cư dân đầu tiên của vùng đất này đã biết gói bánh tét bằng gạo lúa nổi để cúng tạ ơn trời đất, tạ ơn ông bà tổ tiên. Ngày nay, mặc dù thị trường bánh mứt Tết phong phú nhưng đối với người dân vùng đất phương Nam đòn bánh tét là thứ không thể thiếu được trong những ngày Tết cổ truyền

Bánh tét vốn khá quen thuộc với người dân miền Nam, thế nhưng cách làm bánh tét thì không phải nơi nào cũng giống nhau. Nếu ở Sài Gòn bánh tét chỉ thuần túy dùng gạo nếp và đậu xanh thì xuống đến miền Tây bánh tét trở nên “đa sắc” hơn với bánh tét ngũ sắc, bánh tét lá dứa, bánh tét gấc, ra đảo Phú Quốc thì có bánh tét mật cật… Và góp phần vào sự phong phú đa dạng của bánh tét miền Nam, người Cần Thơ có một loại bánh tét rất nổi tiếng là bánh tét lá cẩm.

Bánh tét lá cẩm là một loại bánh vừa thơm ngon vừa thẩm mỹ, đặc biệt dành riêng cho các ngày lễ hội quan trọng. Trước hết, phải chọn được loại nếp mù u dẻo tròn, lá cẩm hái về rửa sạch rồi nấu lấy nước. Trước khi gói, nếp phải vo sạch, để ráo, sau đó đem xào với nước cốt dừa, dằn thêm tí muối, sau đó tiếp tục xào nếp với nước lá cẩm. Nhân dành cho loại bánh tét lá cẩm này cũng hết sức phong phú, có thể là nhân chuối, nhân đậu ngọt, nhân thịt, nhân mỡ, nhân tôm khô, lạp xưởng, giò heo bắc thảo, trứng, đậu phộng, nắm đông cô… Phần nhân luôn tùy theo yêu cầu của khách mà mình làm. Cũng có cả bánh tét nhân chay!”

Mất từ 4-5 tiếng để nấu một nồi bánh tét, muốn bánh tét “ăn lâu” khi gói phải buộc thật chặt. Khi bánh chín, cắt ra một khoanh sẽ thấy sự phối màu thật đẹp mắt: bên trong khoanh bánh màu tím thẫm là một chút màu vàng của đậu, màu trắng của mỡ, màu hồng của thịt nạc, màu đỏ cam của tròng đỏ trứng vịt muối. Cũng theo lời những người có kinh nghiệm căn dặn, trung bình một đòn bánh tét lá cẩm có thể để trong năm ngày đến một tuần, nếu muốn để lâu hơn thì phải cất vào ngăn đá tủ lạnh, khi ăn đem ra “hấp lại” bánh tét vẫn ngon như mới nấu.

Bánh tét lá cẩm không chỉ dùng để đãi khác những ngày đầu năm đậm đà hương vị quê hương mà có thể mang tặng những người thân quen một cặp bánh tét lá cẩm có màu tím thủy chung với ý chúc một năm mới tràn đầy hạnh phúc và thịnh vượng.

Bánh tét về hình thức to nhỏ khác nhau, có đòn bánh nặng chừng 200 gr, cá biệt lên tới trên dưới 1 kg, thậm chí có những lễ hội ở thành phố Hồ Chí Minh các nghệ nhân đã tạo ra đòn bánh tét nặng tới..hàng trăm ký!.

Về nguyên liệu nhân bánh cũng rất đa dạng: nhân đậu đen, đậu xanh trộn đường, nhân chuối… dành cho người ăn chay; bánh tét mặn thường có nhân đậu xanh thịt mỡ, tôm khô thịt nạc… Nói chung là tùy tập quán, sản vật ở địa phương nên cách chế biến có khác nhau chút ít theo thói quen khẩu vị. Việc chuẩn bị gói bánh tét khá công phu, cần nhiều người phụ giúp vì mỗi lần nấu bánh phải trên năm, bảy chục đòn. Chọn loại nếp ngon rặt, vo sạch để ráo nước. Đậu xanh cà, ngâm sống đãi sạch vỏ, có nơi dùng đậu xanh nguyên hột cho bùi. Thích bánh có mùi thơm đặc biệt thì giã nhuyễn lá dứa, vắt nước trộn vào nếp. Mỡ heo thái cỡ hai hoặc ba phân vuông, chiều dài vừa gọn trong đòn bánh. Ướp mỡ với ít muối, đường, hành…xỏ dây phơi nắng vài giờ cho trong và bệu. Xếp lá chuối, bẻ bốn góc, cho nguyên liệu vào ém chặt và đều, khéo léo thít chặt đòn bánh bằng dây lạt. Phần dây thừa, thắt cột hai đòn bánh thành cặp, đều đặn như nhau. Xếp các đòn bánh vào nồi hấp thật to, chụm bằng củi gộc, thức canh lửa có khi gần suốt đêm mới chín. Bánh đủ đôi đủ cặp khi biếu tặng người thân quen mang ý nghĩa văn hóa truyền thống, chúc lành cho gia đình.

Bánh tét nhân chuối cũng rất phổ biến, người lớn tuổi và trẻ em ưa dùng. Chuối thường là chuối xiêm, ướp chút đường để tăng vị ngọt, khi bánh chín màu đỏ tím trông bắt mắt. Đặt chuối ở giữa, nếp phủ kín bên ngoài. Đòn bánh nhỏ thì xẻ dọc trái chuối nối nhau. Đòn bánh lớn phải tới ba, bốn trái chuối nguyên, một cặp bánh chín nặng trịch xách oằn tay.

Bánh tét nhân đậu đen, còn gọi là bánh chay. Ăn chấm với đường cát, hay với thịt kho tàu nhiều lửa, béo bùi, ngon miệng mà ít ngán. Bánh nhiều ăn không hết, xắt khoanh chiên lại, nhẩn nha từng miếng, no bụng lúc nào không hay!. Bánh chay thường để được trong thời gian dài, chất lượng không giảm.

Những nơi đời sống kinh tế khá, người ta bày làm loại bánh tét thập cẩm. Nguyên liệu cơ bản vẫn là nếp, nhân gồm trứng muối, tôm khô, lạp xưởng, thịt giò, hột sen, nấm đông cô, đậu xanh Bánh làm kiểu này tốn kém nhiều, ăn lạ miệng nhưng mau ngán. Đa số người dân Nam bộ vẫn chuộng các loại bánh tét truyền thống từ xưa nay.

Có một loại bánh mà lâu nay ít thấy bởi làm rất cực công chăm chút, đó là bánh tét chuối nướng. Dùng nếp dẻo ngon, hấp vừa chín tới, để nguội. Lựa chuối xiêm vỏ vàng, ruột đỏ, lột ra và bọc ngoài lớp cơm nếp. Bao gọn lại bằng lá chuối xanh, nướng trên than hồng đượm. Quạt và trở đều tay cho tới khi lớp lá héo cháy là bánh chín. Cơm nếp sém vàng thơm lạ lùng, bên trong trắng phau, chuối mềm ngọt. Đã ăn một lần thì khó mà quên. Và một loại bánh cũng công phu không kém: bánh tét nước tro. Người ta đốt vỏ dừa khô, lấy tro nén vào hũ, đổ ngập nước nóng. Sau đó lọc lấy nước trong, cho thêm chút vôi ăn trầu, lọc lại.

Nguyên liệu bánh tét tro gồm nếp dẻo, đậu xanh ngâm đãi vỏ, nấu nhừ trộn đường theo tỉ lệ. Nếp gút sạch ráo, ngâm vào nước tro hai ngày đêm, gút lại lần nữa. Bánh gói lớn cỡ cổ tay, cột thành từng cặp gọn đẹp. Nước nấu cho thêm lá giang có vị chua chát hoặc nước măng treo mới đủ bài bản. Nước sôi, cho bánh vào, chỉ đun chừng 2 giờ là chín. Dùng dây lạt cắt bánh ăn từng chút một mới tận hưởng được hương vị loại bánh đặc biệt này: ngon từ hột nếp dẻo thơm được nâng cấp qua công đoạn ngâm nước tro cho tới cảm giác bùi bùi của nhân đậu xanh.

Nhớ đòn bánh tét thân thương/Xa quê gợi nỗi hoài hương hội hè!.

Cận Tết năm ngoái, thời tiết không thuận lợi, lượng rau quả trong cả nước sụt giảm nên rau Đà Lạt trở nên “sáng giá”. Năm nay, cứ tưởng cũng sẽ xảy ra chuyện “trời làm cơn lũ tháng mười hai” nên nhà vườn Lâm Đồng ào ạt đi trồng rau, nào ngờ.

Mấy ngày qua tại các chợ rau đầu mối Lâm Đồng, giá của hầu hết các loại rau đồng loạt rớt thêm một mức so với trước khiến nhiều hộ trồng rau vốn đã “khóc ròng” từ hơn tháng nay, giờ càng thêm nản lòng.

Ông Nguyễn Quốc Huy (thôn Quảng Hiệp, xã Quảng Lập, huyện Đơn Dương) ngửa mặt lên trời: “Cà chua nhà tôi đã chín rục trên ruộng mà không thấy thương lái nào đến hỏi thăm. Giá mỗi kg cà chua từ 5.000 đồng tháng trước rớt dần xuống còn 700 đồng/kg và hôm nay chỉ còn 300 đồng/kg”.

Giá này không đủ để trả tiền công thu hoạch vì vậy nhiều nhà vườn cứ phó mặc ruộng cà chua cho… trời.

Giá rau “rớt” khiến nhiều người dân phải khóc ròng.

Bà Nguyễn Thị Lành, hàng xóm của ông Huy, cũng than thở: “Tưởng 8.000 gốc cà chua của nhà tôi Tết này “làm ra chuyện” chứ ai ngờ vì nó mà tôi đổ nợ như vậy. Cái giá 300 đồng mỗi kg làm sao đủ để tôi trả nợ tiền phân bón cho các đại lý”.

Trong khi đó tại Đà Lạt, ông Nguyễn Hữu Thắng ở phường 8 cũng than thở: “Mới rồi, giá xà lách bán tại vườn gần 10.000 đồng/kg, nay chỉ còn một phần mười. Không chỉ xà lách, cải thảo cũng khiến nhiều nhà vườn Đà Lạt đổ nợ: Bán xô mỗi bao gần 50kg chỉ được trên dưới 20.000 đồng”.

Năm ngoái, cũng đúng vào dịp tháng 12 âm lịch, chỉ tính riêng thị trường Hà Nội, mỗi tuần Đà Lạt phải cung ứng đến những 20 tấn rau (chở máy bay).

Bà Hoa – một trong những đầu mối tiêu thụ rau ở chợ rau Dã Chiến (Đà Lạt) nhớ lại: “Gần Tết cả chục “chân rết” của tôi phải tỏa xuống các nhà vườn đặt cọc trước thu hoạch nhưng cũng không đủ rau đưa đi các tỉnh”.

Trưởng phòng NN& PTNT huyện Đơn Dương Lê Thị Bé tính toán: “Huyện Đơn Dương hiện có 4.000ha cà chua. Nếu tính bình quân 1 cây cà chua cho thu hoạch từ 2,5 – 3kg thì cả huyện cũng có đến hàng trăm ngàn tấn cà chua đang chín rục ngoài ruộng trong vụ này. Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến hậu quả này là nông dân không có thông tin về thị trường”.

Thật vậy, rau Đà Lạt lúc này không còn là sự độc quyền của người dân Đà Lạt. Thời gian gần đây, không ít giống rau Đà Lạt cũng đã cắm rễ được ở những vùng đất khác như Ninh Thuận, Bình Thuận, Nha Trang, TP.HCM, Hà Nội, Cần Thơ…

Nếu bảo vụ rau Tết này nhà vườn Đà Lạt đánh bạc thì con bạc nhà vườn đó đang thua đậm nhưng không hề dám “khát nước”.

Thực tế là như vậy: Hàng loạt vườn rau ở Đà Lạt đang được cày bỏ để chuyển sang trồng hoa. Và, biết đâu chừng, những “con bạc” này tuy không dám “khát nước” trên chiếu bạc rau, và chuyển sang trồng hoa, nhưng thực ra là họ đang chuyển sang một “chiếu bạc” khác?

1000 chiếc bánh tét sẽ được Hiệp Hội Du lịch tỉnh Khánh Hòa, Khách sạn Yasaka Saigon Nhatrang và Trung tâm dạy nghề nghiệp vụ Du lịch Khách sạn Quốc tế Yasaka Saigon Nhatrang phối hợp tổ chức gói nhân dịp xuân 2010.

Đây là tập tục được Yasaka Saigon Nhatrang duy trì trong 7 năm nay, mỗi năm nâng chiếc bánh tét kỷ lục lên 1 mét. Điều khác so với mọi năm là năm nay, ngoài chiếc bánh tét kỷ lục đã dài tới 35 mét, còn có thêm 999 chiếc bánh tét con nhằm hướng tới đại lễ 1000 năm Thăng Long –Hà Nội.

Vào lúc 16h00 ngày mùng 2 tết (15/2) sẽ diễn ra lễ rước bánh trong ngày hội bánh tét, Lễ vớt bánh vào lúc 10h00 ngày mùng 3 Tết (16/2) và lễ cắt bánh vào lúc 18h00 cùng ngày.

Theo ông Đống Lương Sơn, Tổng giám đốc KS Yasaka Saigon Nhatrang, toàn bộ số tiền bán bánh lấy lộc sẽ được sung vào quỹ giúp người nghèo./.

Các món ăn được chế biến theo phương pháp hấp luôn được yêu thích bởi nó không chỉ mang hương vị tươi ngon của thực phẩm mà còn giữ lại được những giá trị dinh dưỡng cao nhất.

Với những ưu điểm của món hấp đối với sức khỏe con người, chiếc lò hấp chín thức ăn cách thủy này là một trong những sự lựa chọn hàng đầu của các bà nội trợ trên thế giới khi nghĩ đến một sản phẩm giúp bạn chế biến món hấp nhanh chóng, thuận tiện và ngon miệng nhất.

Lò hấp chín thức ăn được làm bằng thép không gỉ, bên trong trống rỗng và có khay đặt thức ăn hấp. Cách sử dụng lò rất đơn giản, bạn chỉ cần mở nắp, đổ một lượng nước nhất định, đặt thức ăn cần hấp chín lên khay. Sau đó bạn chọn nhiệt độ hấp thích hợp cho từng loại thực phẩm, đóng nắp và chờ thức ăn chín. Với các món hấp cách thủy, bạn nên tẩm ướp gia vị trước khi cho vào lò hấp để món ăn được đậm đà, thơm ngon hơn.

Lò hấp chín thức ăn có kiểu dáng nhỏ gọn và sang trọng, phù hợp với những căn bếp hiện đại có diện tích không quá lớn. Với chiếc lò hấp độc đáo này, bạn có thể thường xuyên chế biến các món hấp thật ngon miệng, bổ dưỡng cho những người thân yêu của mình.

Giá bán: từ 8.500.000đ đến 9.000.000đ

Bạn có thể đặt hàng sản phẩm qua hệ thống bán hàng qua mạng như Ebay, Amazon hay Alibaba.

Theo Afamily